Polacy, to my

Szwaby karpaccy (Głuchoniemcy)

Rejon
Pogórze Środkowobeskidzkie, (Doły Jasielsko-Sanockie) (Polska,)

Język
niemiecki, polski

Religia
Katolicy, Protestańci

Grupa
Polacy,

Głuchoniemcy (niem. Taubdeutsche, Walddeutsche) .

W roku 1632 podobną opinię wyraził Szymon Starowolski w dziele Polonia Następnie idzie Łańcut (…) i Rzeszów (…) ; mleka tu i płócien lnianych wielka jest przeciętnie deszcz, bowiem wioski na całym tym obszarze zamieszkują potomkowie niemieckiego plemienia, wzięci na jakiejś wojnie przez Kazimierza Wielkiego, króla Własny, czy też sprowadzeni z Saksonii, z dziećmi i żonami, aż w te okolice. Ci więc o rogacizna i uprawę lnu troszczą się wysoko i w porze jarmarków właśnie do innych okolicznych zamiast wymianiane towary zwożą na sprzedaż, kiedy przede wszystkim do Rzeszowa i Jarosławia.

Określenia tego użył od tego czasu Ignacy Krasicki w jednym z komentarzy do herbarza Kacpra Niesieckiego.

W XIX wiecznym piśmiennictwie własny traktującym o obecności zachodnich osadników na tym obszarze spopularyzował zarówno samo określanie kiedy i widmo Słownictwo Geograficzny Królestwa Polskiego .

Pojęcie to zostało użyte również na początku XX wieku w dziele etnograficznym Karłowicza i Jabłonowskiego, którzy używali tego określenia w szerszym znaczeniu ” Zupełny powierzchnia Podgórza od Dołów Sanockich po Gorlice, Szymbark i Pilzno, skolonizowany był przez sasów i do dziś coraz chamstwo nazywa tę okolicę ” Na Głuchoniemcach “ .

Spis treści

• 1 Osadnictwo
  • 1.1 Kondycja osadnicza na obszarze Pogórza w średniowieczu
• 2 Nazwiska o genezie niemieckiej
• 3 zobacz też
• 4 Bibliografia
• 5 Przypisy

//

Osadnictwo

W analizie porównawczej języka wsi okolic Krosna i Łańcuta język niemiecki historyk prof. Schwarz wyraził opinię, iż podobne zjawiska z dziedziny lingwistyki występowały w niemieckich “wyspach językowych” dookoła Gliwic, Bielska, a również na pograniczu śląsko-morawskim w okolicach Osoblahy i Białej. Stwierdza tym samym, iż to południowa część Górnego Śląska była strefą wyjściową na rzecz XIV i XV wiecznej kolonizacji w pasie podkarpackim . Na dodatek Fastnacht wskazał na okazja wykazania pochodzenia ludności Krościenka Wyżnego ze Śląska tudzież niektórych mieszkańców Posady Sanockiej z Górnych Węgier.

Prawdopodobnie całkowita spolszczenie ludności w omawianych regionach nastąpiła naokoło XVIII wieku.

Niektórzy historycy podczas gdy np. Mychajło Hruszewski podkreślali, iż na tym terenach ” w konsekwencji element język niemiecki przyczynił się z pewnością do wzmocnienia etnosu polskiego “

Pozycja osadnicza na obszarze Pogórza w średniowieczu

Niemieckie osadnictwo we wschodnim i zachodnim dorzeczu Wisłoki .Bachórz (Großbachersdorf), Besko, Białobrzegi (Palversee), Brzozów (Bresen), Bukowsko, Bonarówka (Bonnersdorf), Domaradz (Deutsch-Domaretz), Dynów (Dühnhof), Frysztak (Freistadt), Głowienka, Haczów (Hanshof), Harta (Harth), Dylągówka (Dillingshau), Iskrzynia, Iwonicz (Iwanitz), Jaćmierz (Jatschmirs), Jasło (Jessel), Jaśliskach (Hohenstadt), Jurowce, Klimkówka, Kombornia (Kaltborn), Korczyna (Kotkenhau), Krośnie (Krossen), Królik Lokalny (Johannsdorf), Lalin Niemczyzna, Łańcut Lubatówce (Bischofswald), Łęzany, Markowa, Matysówka (Mathisowka), Michałowce (Michelsdorf), Obszar Piastowe (Peistätten), Mrzygłód (Königlich Thirau), Nowotaniec (Lobentanz), Niebieszczany(Siebenwirt), śmiały Żmigród (Schmiedeburg), Odrzykoń (Ehrenberg), Pielnia (Pellen), Poraż (Kunzendorf), Prusiek(Prosegg), Poroże, Równe, Rymanów, (Reimannshau) Rytarowce (Rittersdorf), Sanok (Saanig), Strachocina, Strzyżów, Suchodól (Diernthal), Szufnarowa (Schaffnerhau) Targowiska, Trepcza, Tułkowice (Tillkersdorf) Trześniów, Tyrawa (Salzthirau), Tyczyn (Bertoldsdorf), Wielopole (Großenfeld), Wrocenka, Wojnarówka, Wiśniowa, Zarszyn (Sarschin) Zmennica, Zymbertowej (Siebenwirth),

Nazwiska o genezie niemieckiej

Niewątpliwym jest faktyczny stan rzeczy stosowania w rodzinach chłopskich na omawianym obszarze dziedzicznych nazwisk obecnie od XV wieku, zarówno w regionie łańcuckim i krośnieńskim. Honor nazwisk o genezie niemieckiej jest używana do dziś, choć przeważają w lekko zmienionej formie. Szkoła wyższa ponad pochodzeniem nazwisk mogą być przydatne ponad analizą regionów i kierunków, których mogli przyjeżdżać osadnicy), Büttner (współcześnie Butnar/Bytnar) Dressler (Dreslar), Eschenrath, Flossnitzer, Fakenday, Grebestetter, Gerlach (dzisiaj Gierlach, Gierloch), Glockenbrecht, Grob Hoffmann, Hofman,Hallmann, Haechsler, Hansel, Heckerth (Ekiert), Klein, Klejna, Krause, Krauze, Krüger, Kruger, Keller (Kyellar, współcześnie Kielar/Kielur), Kiedos, Kolb, Krauss (Krausz), Kassner, Linde, Linda, Matthorn, Müller, Miiller, Megger Meyer, Mayer, Majer, Mejer, Meierth, Neumaier, Neumayer, Niemeyer, Naumaier, Nickel (Nikiel), Niebel Neumann, Nojman, Nauman, Sauhaar, Schiller (Sziler, Szeler, Szylar, Silar), Schmidt, Szmid, Scholz (Solcz), Schindler (współcześnie Szyndlar), Struner, Springler (Szprynglar), Scheiner, Schröder, Szreder, Schweingreber, Strampe, Schulz, Schultz, Szulc, Schulzenhayn, Schwartz (Szwarc), Tasz, Polnar (Pojnar), Paetzhold, Rosenberg (Rozenbark, Rozembark), Rumpel, Runge, Reiss, Rothbart, Reichel (Rajchel, Raichel), Regel, Ross, Rautenkranz, Vlamann, Weiss (Weys, Weisz, Wajs, Wais), Weissgerber (Weisgirb), Zöckler (zob. Haczów, Klimkówka, Markowa, etc.)

zobacz też

• Ostsiedlung
• Pogórzanie
• Hatshower

Bibliografia

• Ernst Schwarz. Von den “Walddeutschen” in Galizien, “Schlesien” Jh. V. Z. III. S. 147-156. 1960
• Wojciech Blajer. Bemerkungen zum Stand der Forschungen uber die Enklawen der mittelalterlichen deutschen Besiedlung zwischen Wisłoka und San. Późne wieki średnie w Karpatach polskich. adiustacja. prof. Jan Gancarski. Warsztat tkacki. 2007. ISBN 978-83-60545-57-7

Przypisy

1. ↑ Ut testat Metrika Koronna, 1658, “quod Saxones przydomek Głuszy Szwaby wokół Krosna i Łańcuta osadzeni są iure feudali kryptonim libertate saxonica” Ks. dr Henryk Borcz. Parafia Markowa w okresie staropolskim. Markowa szóstka wieków. 2005 str. 72-189
2. ↑ Władysław Sarna. Przedstawienie powiatu krośnieńskiego poniżej względem geograficzno-historycznym. Przemyśl. 1898. str. 26.
3. ↑ Szymon Starowolski. Lechistan bądź opisanie położenia Królestwa Polskiego. Gród podwawelski. 1976. .
4. ↑ Herbarz K. Niesiecki 1839-1846. t. IX, 11
5. ↑ Zasób leksykalny … 1885, t. VI. str. 126.
6. ↑ Zasób leksykalny … 1889, str. 155
7. ↑ Jan Aleksander Karłowicz, Aleksander Walerian Jabłonowski. Chamstwo. Swoistość ludoznawstwa polskiego. Lechistan. Obrazy i opisy, t. I, Lwów. s.69-215. 1906.
8. ↑ Ernst Schwarz. Von den Walddeutschen , 1960, okolica 153-156)
9. ↑ Ernst Schwarz. Sudetendeutsche Sprachräume. München. 1962, okolica 339-340.
10. ↑ Adam Fastnacht. okolica 126-128. Osadnictwo ziemi sanockiej w latach 1340-1650. Wrocław. 1962
11. ↑ Przemysław Dąbkowski. Rajch. Zależności narodowościowe ziemi sanockiej w XV stuleciu Niemcy(1921)
12. ↑ Michał Janusz Parczewski. Początki kształtowania się polsko-ruskiej rubieży etnicznej w Karpatach, Gród podwawelski 1991 str. 72, 1991.
13. ↑ Wojciech Blajer. Uwagi o stanie badań ponad enklawami średniowiecznego osadnictwa. 2007. Krosno.
14. ↑ Sufiks –ar w przyswojonych do języka polskiego nazwach niemieckich zakończonych na –er jest w tym momencie niesłychanie odpowiednio poświadczony w staropolskiej antroponimii. W opracowanym przez Pracownię Antroponimiczną Instytutu Języka Polskiego PAN w Krakowie, a wydawanym we Wrocławiu Słowniku staropolskich nazw osobowych, obejmującym nazwy osobowe pochodzące ze źródeł z okresu od XII do końca XV w., imion, przezwisk i nazwisk pochodzenia niemieckiego z przyr. –ar jest obecnie nadzwyczaj duża wielkość. Niemczyzna sufiks –er substytuowany był na gruncie polskim głównie przyrostkami –ar, -(i)erz, -arz. Ród przyrostka –ar nie zostało do końca wyjaśnione. E. Eggers , to znaczy oddziaływanie niemieckich dialektów górno-środkowoniemieckich i śląskich, dokąd fonem ae realizowany jest podczas gdy â. Rzeczpospolita polska Akademia Nauk. Słownik Etymologiczno-Motywacyjny Staropolskich Nazw Osobowych. Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. Część 5. Gród podwawelski. 1997. prof. dr hab. Barbara Czopek-Kopciuch

Kategorie: Grupy narodowe i etniczne w Polsce • Naród język niemiecki • Sądecczyzna • Średniowiecze • Sasi • Germanie • PolacyUkryta kategoria: Zalążki artykułów

Józef Stefan Szalay

Popiersie Józefa Szalaja w Parku Górnym w Szczawnicy

József Szalay (Szalaj) (1802-1876) - Węgier, uznawany za twórcę uzdrowiska w Szczawnicy, które odziedziczył po ojcu Stefanie Szalay’u w 1839 r.

Jego ambicją było uczynienie ze Szczawnicy uzdrowiska dorównującego w największym stopniu znanym europejskim kurortom. Z jego inicjatywy zbudowano kaplicę zakładową, zupa łazienki, restaurację, będące do dziś jak na przykład polskiego budownictwa uzdrowiskowego zaś pensjonaty. Dbał podobnie o oprawę architektoniczną odkrywanych źródeł - “Magdaleny”, “Jana”, “Szymona”, “Walerii”, “Heleny” i “Anieli” (ostatnie trzy wyczerpane). Rozszerzył i unowocześnił Górny Zieleniec Uzdrowiskowy, zbudował kryte chodniki na rzecz ochrony i spacerujących kuracjuszy chroniące ich zanim deszczem i najważniejszy sekcja Cenny Pienińskiej. Zaczął również zasklepiać Szczawny Strumień (inwestycję te zakończono nie wcześniej ok. stówka lat po jego śmierci). Szalay zabiegał o reklamę uzdrowiska; zaktywizował pobliskich górali, malował zupa godła rodów szczawnickich. Wydał najważniejszy poradnik po Szczawnicy a “Krążek Szczawnicki” z własnymi rysunkami z Pienin i zdroju. Organizował pierwsze danie spływu przełomem Dunajca. Zlecał analizę chemiczną szczawnickich wód; przyjaźnił się z wielkim polskim balneologiem Józefem Dietlem. W czasie jego zarządu Szczawnica stała się popularnym letniskiem arystokracji i sfer artystycznych.

Bywali tu m.in.: Cyprian Kamil Norwid, Józef Ignacy Kraszewski, Adam Asnyk, Michał Bałucki, Henryk Sienkiewicz, Maria Konopnicka, Bolesław Prus, Lucjan Siemieński, Jan Matejko, Wojciech Gerson (malował znane pejzaże z Pienin, m.in. “Widok na Trzy Korony”), Wincenty Pol, Ludwik Zejszer. Aktualnie wokół 1860 obecność wynosiła 1200 osób w ciągu sezonu.

Zgodnie z testamentem Szalaya Zakładanie się Zdrojowe w Szczawnicy miniony na własność Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie. Jest to jeden z przykładów Polsko-Węgierskiej przyjaźni.

Bibliografia

• Antoniak P., Kulewski A., Swianiewicz J. J., Szczawnica, OW Rewasz, Pruszków 2004

Kategorie: Ludzie związani ze Szczawnicą • Polacy • Węgrzy • Urodzeni w 1802 • Zmarli w 1876Ukryta kategoria: Zalążki artykułów

Mateusz Dobrucki (ur. pewno w 1520, zm. zanim 2 lutego 1602, Gród podwawelski) - lutnik krakowski.

Z zachowanego pośmiertnego inwentarza Dobruckiego wynika, iż prowadził w Krakowie dużą pracownię, zatrudniając wokół 6-7 pracowników, dokąd zajmowano się budową cytr, skrzypiec, tenorek i wiolonczel w dużych ilościach. Instrumenty nie były sygnowane, co utrudnia dzisiaj identyfikację, acz działanie Dobruckiego wskazuje na autorytet, jakim się cieszył w charakterze lutnik.

Źródła:

• Włódzimierz Kamiński, Mateusz Dobrucki, w: Encyklopedia muzyczna PWN. Część biograficzna, wolumin II, Gród podwawelski 1984

p • d • e
Polska muzyka renesansowa

Kompozytorzy: Cyprian Bazylik • Diomedes Cato • Wojciech Długoraj • Mikołaj Gomółka • Krzysztof Klabon • Mikołaj z Krakowa • Jerzy Liban z Legnicy • Marcin Leopolita • Jakub Reys-Polak • Wacław z Szamotuł

Drukarze: Łazarz Andrysowicz • Jan Haller • Jan Seklucjan • Szarfenbergowie • Florian Ungler • Hieronim Wietor

Teoretycy: Marcin Kromer • Jan z Lublina

Lutnicy: Grobliczowie • Mateusz Dobrucki • Dankwartowie

Obcokrajowcy udzielający się w Polsce: Valentin Bakfark • Heinrich Finck • Luca Marenzio

Zobacz także: Monogramiści • Tabulatury organowe • Orkiestra Rorantystów

Inne sztuki: System • Literatura

<<Średniowieczna muzyka polska<< • >>Barokowa muzyka polska>>

Kategorie: Polacy • Budowniczowie instrumentów muzycznych • Urodzeni w 1520 • Zmarli w 1602

Zofia Wanda Leśniowska

porucznik

Data urodzenia
1917

Data i obszar śmierci
4 lipca 1943
Gibraltar

Stanowiska
komendantka Pomocniczej Służby Kobiet

Główne wojny i bitwy
kampania wrześniowa II kampania światowa

Odznaczenia

Order nominalny PCK

por. Zofia Wanda Leśniowska (1917 - 4 lipca 1943) - córa generała Władysława Sikorskiego, porucznik Wojska Polskiego.

Zofia Leśniowska była córką allel. Władysława Sikorskiego i Heleny Zubczewskiej, poślubionej przez generała w 1909 r. 30 września 1936 r. w Parchaniu została żoną porucznika Stanisława Leśniowskiego. Po wybuchu II wojny światowej 7 września 1939 r. tatuś zlecił jej organizację ruchu oporu. Jej cztery kąty w Warszawie w pobliżu ul. Górskiego było wykorzystywane w celach konspiracyjnych. W styczniu 1940 r. została wezwana w charakterze dyliżans do Francji. Towarzyszyła ojcu jak jego asystent, translator i konsultant. Odznaczona orderem honorowym PCK. W Londynie była komendantką Pomocniczej Służby Kobiet. Zginęła w katastrofie lotniczej na Gibraltarze 4 lipca 1943 r. o godz. 23.07. Jej ciała przenigdy nie odnaleziono.

Kontrowersje dookoła katastrofy lotniczej

Udział Zofii Leśniowskiej w tajemniczej śmierci generała Sikorskiego w dalszym ciągu pozostaje jedną z największych zagadek całej historii. Jej mięso przenigdy nie zostało odnalezione, a sama frekwencja u boku generała w owych tragicznych dniach wiąże się z wieloma kontrowersjami i niedomówieniami. Gdy podają świadkowie, została kobieta kilkakrotnie ostrzegana przedtem udziałem w feralnym locie samolotu, pono telefonicznie przez samego Churchilla. Powstały również hipotezy mówiące o jej nieobecności na przestrzeni lotu, porwaniu i osadzeniu w obozach przy Moskwą, a później w głębi kraju, dokąd była widziana przez polskich oficerów, m.in. przez cichociemnego Tadeusza Kobylińskiego.

Linki zewnętrzne

Artykuły nt córki allel. Sikorskiego

«Bransoletka Zofii», WPROST, żart: 52/2004 (1152), pisarz: Dariusz Baliszewski

«Tajemnica hieny», WPROST, Dowcip: 5/2005 (1157), pisarz: Dariusz Baliszewski

Kategorie: Urodzeni w 1917 • Zmarli w 1943 • Ofiary katastrof lotniczych • Kobiety w służbie wojskowej • Uczestnicy kampanii wrześniowej • Polacy

Anna Rafińska (ur. 20 maja 1909, zm. 21 marca 2000), szaradzistka polska.

Pod pseudonimem Ara publikowała przede wszystkim rebusy, była plus autorką szarad i krzyşówek. Współpracowała z pismami szaradziarskimi “Uciecha” i “Rewia Rozrywki”. Plastyczka, swoje zadania ilustrowała własnoręcznie.

Została pochowana na cmentarzu na Bielawkach w Bydgoszczy.

Źródła:

• wspomnienie pośmiertne w “Rozrywce” z kwietnia 2000

Kategorie: Polacy • Rozrywki umysłowe • Urodzeni w 1909 • Zmarli w 2000